aaah belinda 2023

Nie dajcie się nabrać.

* * *

„Oh, Belinda” to netflixowy potworek, który jest remakiem ponoć kultowego i feministycznego filmu z 1986 roku – „Aaach, Belinda”. Nie znam niestety różnic obu tych obrazów, bo wiecie – oryginału zapewne w Polsce nigdzie nie idzie dostać, nawet na fanowskich grupach. A zresztą, na fanowskich grupach często jest problem w stylu „nie mów!!!! to groźne!!!! jak powiesz to zagrozisz istnieniu grupy!!!!1111”, no więc nie sądzę, bym kiedykolwiek miała nadrobić.

Szkoda, ale przejdźmy już do paździerza miesiąca, bo seans skończył się nie dość, że przyśpieszeniem na 1,5x, to jeszcze przewijaniem. 3/10.

Co poszło nie tak?

Przede wszystkim pomysł. OK, rozumiem, w latach 80′ może to było oryginalne, ale teraz już nie. Otóż, naszą główną postacią jest aktorka, która ma strasznie wkurwiający charakter. O wszystko się awanturuje i jak tu żyć? I bierze kontrakt na jakąś reklamę gównianego szamponu „Belinda”. Reżyser do niej, by się wczuła w rolę, no to ta… tak się wczuła, że aż znalazła się w alternatywnym świecie, gdzie nie dość, że nie jest aktorką, to jeszcze ma męża – tego samego, co w ramach roli, który strasznie ją triggerował na planie – plus dwójka dzieci. No i… dalej jest jeszcze gorzej. Oczywiście, trochę jej zajmuje, by zrozumieć, co się odwaliło, ale przynajmniej próbowała powtórzyć scenę, którą odgrywała, myśląc, że dzięki temu wróci. Nie wróciła. Co dalej? Ano, dalej musi jakoś żyć w swoim bagienku: pracuje w banku i… okazuje się, że uprawia seks z kilkoma jeszcze facetami, w tym ze swoim szefem. Wow, nieźle polecieli w feminizm 🙄. Jakimś cudem udaje się jej przekonać grupę byłych znajomych – bo w tym świecie jej stara ekipa jej nie rozpoznaje – do tego, by zagrała rolę w przedstawieniu. Oczywiście, że genialnie zagrać może tylko ona i oczywiście, że dostaje. A potem problemem jest to, że policja ją zatrzymuje w ramach jakiś świństw finansowych i ona jej ucieka, i się spóźnia na przedstawienie, i zostaje wywalona z pracy, więc co robi? Włazi na dach, tańczy se, rozrzuca na ulicy pieniądze, a potem idzie na dół i potem już wraca do tej sceny z prysznicem, swojego prawdziwego życia. Koniec. A i po drodze zalicza jeszcze szpital psychiatryczny, bo mąż zmartwiony.

No właśnie.

Wszyscy mężczyźni zostali tu pokazani jako mężczyźni słabi, bojący się, tacy jacyś… jak nie Turcy. Określiłabym tych bohaterów jako „pindy w rurkach”, coś w ten deseń.

Co do szpitala psychiatrycznego – spotyka tam pacjentkę, która mówi jej o multiwersum i żeby grała do końca tę rolę. I… jezu, zmarnowany potencjał postaci i miejsca, i okazji na zrobienie czegoś ciekawego.

W ogóle – nie, to nie jest obraz feministyczny. To jest obraz o głupiej dziewczynie, która musi się ogarnąć. To jest obraz, który no… ma niby pewną logikę przechodzenia z jednej do drugiej rzeczywistości i to może być nietypowe, aczkolwiek ja se pomyślałam „i wróciła tak z dupy, bez sensu”.

Do gry aktorskiej nie można się przyczepić – sama aktorka, która odgrywa główną rolę – rozegrała to wszystko świetnie . Serio, nie można się do niej przyczepić, bo uwierzyłam w to, że postać jest i głupia, i wkurwiająca.

Właściwie, gdyby zrobić z tego historię dramatyczną, a nie komediową, to by może coś z tego było. Bo właśnie ten sznyt komediowy niszczy wszystko, wypowiedź feministyczną. Ba, te tematy feministyczne, które niby się pojawiają w filmie, są potraktowane po macoszemu, tak, że ledwo istnieją.

Aaach, Belindo, a jednak ode mnie 2/10.

znachor 1937

Tak bardzo II RP.

* * *

Tadeusz Dołęga-Mostowicz pisał świetne powieści, ale także i scenariusze dla raczkującego kina II RP. Jednym z nich miał być „Znachor”, ale filmowcom się jakoś nie bardzo chciało wziąć za historię. Do czasu. Otóż, kiedy wyszła powieść, z miejsca stała się bestsellerem. Dlatego też kino polskie postanowiło zekranizować historię, zresztą – oj, kreowaliśmy wiele adaptacji, ale jedną z najpotężniejszych form gatunkowych był romans. Ludzie w II RP potrzebowali nie tylko kina patriotycznego, ale także i ckliwego, romantycznego, taka postromantyczna mentalność. I to widać w filmie Michała Waszyńskiego. Tak, dosłownie to się ogląda jak romans, a nie jak dramat o profesorze Wilczurze. Ale czy to źle?

Niewątpliwie aktorzy – Kazimierz Junosza-Stępowski (Wilczur/Kosiba), Elżbieta Barszczewska (Beata/Marysia Wilczurowa), Witold Zacharewicz (Leszek Czyński), Mieczysława Ćwiklińska (Szkopkowa) i inni – grają rewelacyjnie. To widać, że są wybitni. Ba! Nawet lekko teatralny sznyt nie przeszkadza, po prostu te role żyją. Czuć, że aktorzy robią, co mogą.

I tak bardzo II RP.

Po pierwsze, Szkopkowa. Na jej przykładzie można scharakteryzować kino II RP: że udźwiękowienie dopiero wchodziło, że jeszcze zafascynowani ludzie kinem nie mogli oglądać kina niemalże doskonałego, do którego nie trzeba pogrywać z pianina, że automyzacja w II RP jest zapóźniona i zresztą, że wielu ludzi, naprawdę wielu, kochało kino. Ach.

Po drugie – gdy pada słowo sądu: „za włóczęgostwo zostaje pan skazany na więzienie”, to od razu otwiera się hasło: „II RP”. Tam dbano o język. Zresztą, widać to i w filmie – dykcja jest na ogół staranna, wszystko słychać, język polski jest taki, no, staranny. Inny od współczesnego. No i także widać trochę inność w zapisach nazwisk, a przede wszystkim skrótów. Na przykład: „pt.” – pod tytułem jest zapisany jako „p.t.” – i widzisz to, i wiesz, że to był poprawny zapis, tak, po wojnie z ruskiej woli język polski przeszedł reformę. No, mniejsza, nie rozprawiamy tu o języku, a o filmie.

Czy to da się oglądać?

Niewątpliwie tak, jednak to specyficzne kino. Nie tylko, że czarno-białe, ale również i… romansowe. To jest romans. Wilczur gra swoją rolę, ale on jest jakby z boku, twórcy obrazu skupili się na miłości Beaty czy jej córki Marysi. To jest główna rola. Dążenie do tego, by Marysia spotkała ojca jest tu naturalne i ciekawe, ale jednak nie przepadam za romansami, to też robiłam sobie przerwy. Nie mniej, to jest kino wybitne. Zwłaszcza, że i w 1937 roku film odniósł sukces finansowy. Komercja komercją, ale coś mi się wydaje, że niejeden kinoman powtórzył seans: „widziałam to już, ale to takie ładne”, jakby powiedziała pani Szkopkowa.

No właśnie, ładne.

W komentarzu link do filmu z 1937 r., a jutro wersja Hoffmana 🙂.

PS.: Oczywiście, w obu filmach są zmiany względem książki, ale ja jej nie czytałam i zaczynam poważnie tego żałować 😃.

bullet train

Dzień dobereł, ja przychodzę z… paździerzem. Tak, dobrze widzicie tytuł: „Bullet train” z 2022. Nie jest to niestety pomyłka, choć muszę powiedzieć, że się zdziwiłam, bo wszyscy recenzenci powtarzali jak mantrę: „to jest zajebisty film”. I co? I pstro. David Leitch wyreżyserował coś, co nadaje się… właściwie do niczego się nie nadaje, może poza Bradem Pittem.

* * *

Sam pomysł sugeruje, że będzie świetna zabawa, klimatem przypominająca „Nobody” czy „Killa Billa” – i chociaż konwencja tych filmów jest inna, to jednak rozwalanka, rozwalanka i jeszcze raz rozwalanka w nich występuje na maksa. Ale, coś tu poszło nie tak. „Bullet train” do pięt nie dorównuje „Nobody”, a „Kill Bill” staje się przy tym naprawdę wybitną powieścią. Zresztą, może i jest zważywszy na głupoty zawarte w historii Leitcha.

Zacznijmy od początku. Nasi bohaterowie wpadają do shinkansena, zwanym z angielska „bullet train”. I na początku widzimy, że pociąg jest pełen pasażerów, występuje ok. 55 statystów. Ale im bliżej końca, tym robi się dziwniej, bo nagle cały tłum przestaje istnieć; ba – nie pomaga nawet scenka z nowymi pasażerami, którzy niby to wchodzą do pociągu, ale jednak chyba nie, bo potem nikogo nie ma. Są tylko mordercy.

Bo widzicie – chodzi o walizkę. Wszyscy zostali najęci do wzięcia tej walizki, więc siłą rzeczy muszą się pozabijać.

Sęk jednak w tym, że dialogi tu są przedłużeniem zbędnego czasu. Może i miały być śmieszne, ale jednak nie są. Ponadto humor, który kpi z Japonii jest tandetny. I można się uśmiechnąć na uwagę Pitta: „nie kłaniają się?” po rozmowie z konduktorem, ale w momencie, gdy mamy już zabawę z mocno najeżonym technologicznie kiblem, jesteśmy po prostu znużeni i znudzeni.

Nie ma tu naprawdę nic nowego, choć domyślam się, że twórcy chcieli zrobić pełną bekę z Japonii. Tyle że znowu nie wyszło, bo po pierwsze: znikający pasażerowie. Po drugie: gdzie obsługa pociągu? To, co się tam wyprawia jest na tyle hardkorowe, że szczególnie w Japonii obsługa od razu by zatrzymała pociąg. Gdy doszło do zamachu na niego w latach 90′, wprowadzono bardzo brutalne przepisy antyterrorystyczne. A zresztą; brak reakcji obsługi – której w sumie też nie ma – jest niewiarygodny nawet w jakimś Bangladeszu. Bo na przykład, gdy odpada kawałek pociągu, to jednak… no, każdy normalny człowiek by zareagował, prawda? I ja na przykład rozumiem, że konduktorom nie zawsze się chce co przystanek przechadzać między pasażerami, ale na litość boską, widzimy pasażerów, którzy wchodzą i myślisz sobie: „oo, wchodzą do tego wagonu z trupem, zaraz ktoś zrobi alarm”. I co? I pstro. Ja rozumiem, trzeba zawiesić niewiarę; jednak tu niewiara musi być zawieszona tak wysoko, że nie dosięgam.

Kolejna kwestia: kto, kogo i dlaczego musi czy chce zabić. To jest zbyt skomplikowane. Sorry, ale ja nie oglądam tego filmu dla myślenia filozoficznego, ja chcę się odprężyć i pośmiać, popatrzeć na znakomite sceny a’la John Wick. Ale nie. Musi być przegadanie i muszą być retrospekcje, które budują chaos – bo w pewnym momencie widz się po prostu w tych wszystkich łańcuchach fabularnych gubi i macha ręką. Niech się dzieje, co chce.

To nie jest ani trochę ekscytujące.

Aktorzy może i grają dobrze, ale właściwie, co mają grać? Denne, archetypowe postacie, których jest za dużo i które nie są za ciekawe. Płatny morderca, który chce zrezygnować z zawodu, ale jednak nie może, bo dostaje ostatnie, potencjalne zlecenie? Jakaś niby-nastolatka z bordeline, która chce zabić ojca? Czarnoskóry koleś z Boliwii? Co te postacie sobą reprezentują oprócz – no właśnie – tego, że mają na celu pozamiatać innych?

Ponadto mamy tu trochę nieporozumienie z wężem boomslanga, bo tu objawy występują praktycznie od razu i – właśnie – wracając do Japonii – nie wiadomo czemu, zwierzę jest zapakowane w tym samym schowku, co reszta bagażu. Normalnie byłby w innym i generalnie, musiałby przejść kontrolę walizkową. Wiadomo, że film nie może czekać z objawami kilka godzin – nie mniej… te walizki.

Meh.

Więc mamy tu trochę taki odgrzewany kotlet. Wszystko zdaje się być wtórne, bo widzieliśmy to w innych filmach, jednak… nie ma tu duszy. Nie ma czegoś tego, co „Nobody” na przykład oferował. Film nie płynie, film nudzi do kwadratu tak, że w pewnym momencie stwierdziłam: „przewijam”.

I dobrze – bo gdyby nie to, przegapiłabym końcówkę. Ta była dobra, w sensie: najlepsza akcja filmu na końcu. Tylko szkoda, że żeby do niej dotrwać trzeba było poświęcić jakieś 1,5 h. Więc w rezultacie, widz się cieszy byle czym.

Nie polecam, chyba że bardzo, bardzo się nudzicie. Ocena: 5/10 (jeden dodatkowy punkt za Brada Pitta).

znachor 1982

Mamy dwa wybitne filmy będące adaptacją tej samej historii – czyli „Znachora” Tadeusza Dołęgi-Mostowicza. Ja chyba wolę tę z 1937 roku, ale – żeby oddać sprawiedliwość Hoffmanowi – jest to spowodowane głównie nieodtwarzalnym klimatem II RP. Choćby skały srały, choćby i 10 reżyserów różnych czasów zabierało się za to story, to wersja z II RP będzie fundamentalną, najlepszą, bo ona jest zrealizowana w tamtym czasie. Dlatego, jeśli Netflix chce zrobić film, który będzie i doceniany, i piękny, to zrobić może tylko jedno. A właściwie dwie rzeczy: zatrudnić reżysera, który bardzo potrafi w historie, który jest ceniony. Niestety, z tego co widzę, to p. Michał Gazda zrobił kilka odcinków do dwóch-trzech seriali i choć miały one dobrą opinię, to jednak ogólna jego twórczość na filmwebie nie jest oceniana najlepiej, co najwyżej przeciętnie. Ale drugą rzeczą, którą Netflix może zrobić to… osadzić „Znachora” we współczesności. To jednak mogłoby być bardzo niepoprawnie politycznie – szczególnie, że klimat mamy taki, iż ludzie nie ufają lekarzom z wiadomych powodów. I aż mnie korci, by dopisać, że i w II RP tak było, bo z tego, co czytam, to Dołęga posiłkował się dwiema historiami, a w jednej z nich lekarz zataił, że posiada papiery, bo… znachorzy lepiej leczyli xD.

No, ale ja jestem po filmie Jerzego Hoffmana.

I będę go oceniać bez znajomości powieści, bo choć się do niej przymierzam, to mam opory. Ale warto zwrócić uwagę na to, że historia jako historia jest przedstawiona w powieści, Hoffman więc nie mógł jakoś na wariacko pozmieniać biegu opowieści. Zresztą i tak względem oryginału trochę poszalał, a mowa tu o tej słynnej scenie „proszę państwa, to jest profesor Rafał Wilczur!”. Jej nie ma w powieści (tak mówią) i nie ma w wersji z 1937 roku.

* * *

Dobrze, przejdźmy już do Hoffmana. Mimo że film ma już na karku 40+ lat, to się tego nie czuje. Naprawdę – mam wrażenie, że odbiorca nie musi się przejmować tym, że „Znachora” kręcono w 1981 roku. Właśnie – przy filmie są dwie daty, jedni twierdzą, że 81′, a drugi, że 82′. Prawdopodobnie jest to związane z Solidarnością, wiadomo, protesty się nasilały, a sztukę jakoś trzeba było uprawiać. W związku z tym Hoffman może i wyprodukował film w 1981, ale tenże trafił do kin dopiero na kwiecień 82′. I co? I widzowie szturmem polecieli do kin, a krytycy? Krytycy jak zwykle marudzili. Ale mieli swoje powody – pierwszy, czyli klimat II RP już znacie. To natomiast, że historia jest jaka jest, to uważam, że nie jest powód do czepiania się.

Natomiast nie da się zaprzeczyć, że Hoffman odrobił lekcję. W przeciwieństwie do Waszyńskiego, postawił właśnie na logikę, na Rafała Wilczura. Generalnie film jest sprytnie podzielony na dwie części – co powoduje, że widz nie ma uczucia „ty, ale po co ten wątek, przecież tu się nie łączy”. Co prawda Marysia od początku jest córką Rafała, ale oglądając wersję z 1937 roku miałam takie odczucie, że to nie jest opowieść o znachorze, a o Marysi i jej romansie. No, takie czasy. I w starej wersji czuć, że bohaterowie się bardzo kochają, oj jak czuć! To i wątek matki Marysi pozwalało Waszyńskiemu na stworzenie wrażenia „ale to są różnice społeczne, to widać”. I faktycznie, u Hoffmana było to niemalże niedostrzegalne. I jasne, obraz zaznacza, ale dopiero wtedy staje się to jasne, kiedy rodzice znacząco wyrażają sprzeciw wobec miłostki syna. Być może stało się tak również dlatego, że Marysia nie pracowała w kinie, a w sklepie – co jest zbliżone do książkowego oryginału. Cóż, nie mniej, Hoffman nie umie w romanse, ale to już wiemy xD. Co umie, to w logikę. Co umie, to z pewnością to, że się bardzo starał oddać klimat II RP. Mimo wszystko – widoczne pola, widoczny młyn, tworzy ten klimat staroświeckości, że tak powiem. Reżyser dobierał się do tematu starannie, ja nawet myślę, że muzyka w formie może i kiczowatej, ale muzyka wykonana przez orkiestrę to także pewien rodzaj staranności, odtworzenia tamtych czasów, tamtych klimatów. I ba, nawet niektóre ujęcia, te bardziej romantyczne też do tego nawiązują. Ma być romantycznie…

Właściwie, zastanawiam się, w którym momencie Hoffman składa hołd Waszyńskiemu. Czy to była scena operacji na nogach? Bo w obu filmach nie widzimy jego wykonywania, CHOCIAŻ Hoffman niewątpliwie posiadał możliwości, by to zrobić. Ba, pierwsza scena, gdzie Wilczur operuje serce, mamy widok na serce, że bije. A przecież u Waszyńskiego zabiegów na ekranie właściwie nie było. Więc i u Hoffmana nie ma zabiegu na nogach – jest tylko scena, że chłopina jest przywiązany do stołu. Jest to oczywiście pokazane ciut techniczniej, no ale jakieś różnice dobrze robią filmom. Nawet takie drobnice. Czy Hoffman oddaje hołd Waszyńskiemu w scenie z motorem, gdzie dwójka ukochanych zostaje wyrzucona w powietrze i są ranni? Wiecie, co – może w przyszłym roku zrobię analizę porównawczą obu filmów, jeśli chcecie… ja teraz mam za to wrażenie, że ten biegły sądowy i z jednego, i z drugiego filmu są w budowie bardzo podobni, twarzą przede wszystkim.

No, ale, wracając do Hoffmana…

To im dłużej mija od czasu jego obejrzenia, tym jestem w stanie dać temu filmowi wyższą ocenę. I jasne, Hoffman sam mówi, że wkładał własną energetykę do swoich dzieł. I to widać. Widać, że reżyser bardzo się starał, na przykład tym, żeby ostatnie sceny były dobrze, logicznie ułożone. Tak na przykład u Waszyńskiego mamy moment, kiedy młody chce popełnić samobójstwo, ale w momencie ścinania tych kwiatów to on nie bardzo orientował się w sytuacji Marysi. U Hoffmana wszystko musi być poskładane, jedna scena musi przenikać do drugiej. Młody wie o jej śmierci, bo mu tak powiedziano, więc logiczną konsekwencją będą kwiaty na jej nagrobek i tak dalej.

Film Waszyńskiego trwa ok. 1h i 35 minut (nie liczę napisów), natomiast film Hoffmana ok. 2h. Metraż dłuższy, ale tempo narracji o wiele wolniejsze. Jest to też logiczne, bo jak sądzę, styl Hoffmana taki w sobie jest; Waszyński wolał dynamiczniejsze sekwencje, co widać nawet w odczycie listu Beaty, z początku filmu. U Waszyńskiego mamy cięcie na list, cięcie na bohatera, natomiast Hoffman stara się kupić widza napięciem między bohaterami, emocjami na twarzach bohaterów, smutkiem, ciszą w sekwencji. Jednak sama Beata u Hoffmana praktycznie nie występuje, co może powodować, że film słabiej pokazuje niewesołą sytuację finansową Marysi. Ale dzięki temu historia jest mniej ckliwa, jest bardziej o profesorze Rafale Wilczurze.

* * *

Uff, czy to wszystko? Nie, bo jako że lubicie uwagi o języku, to postanowiłam i o nim napisać. Otóż, w obu wersjach mamy słowo „przodownik”. Wkurzało mnie to początkowo, ponieważ bardzo, ale to bardzo kojarzyło mi się z komunistycznym przodownikiem pracy, ale tymczasem okazuje się, że to błędne skojarzenie. Otóż, przodownik to jeden ze stopni podoficerskich w II RP, zwłaszcza w policji, a przecież Kosiba ciągle był przez nią łapany 😛.

Jeśli chodzi o dialogi, to styl ich u Hoffmana jest mieszany, oscyluje między literackością, a między normalnymi rozmowami. I myślę, że jest to dobry wybór, bo nie sprawia wrażenia pompatycznego, a widzowie z przyjemnością oglądają historię w takim, no… z lekka teatralnym zacięciem.

Co zaś do aktorstwa, to u Waszyńskiego i Hoffmana aktorzy są świetni. I myślę, że nie można porównywać tych dwóch pokoleń aktorów, bo każdy wykonywał swoją robotę najlepiej, jak na swoje czasy.

* * *

Dobra – pytanie do Was. Czy chcecie, bym zrobiła obrazkowe porównanie obu wersji? Np. aktorów, kadrów? Co prawda napisałam, że zrobię za rok, ale za rok to mogę nie pamiętać o tym zamiarze 😛.

Właściwie, trudno postawić jednoznaczną ocenę, która wersja jest lepsza. U Waszyńskiego czuć ten niepowtarzalny klimat II RP, ale u Hoffmana czuć szacunek do historii Wilczura. Być może, jeśli obu wersjom postawię 8/10 to będzie to sprawiedliwa ocena.

mayor of kingstown

Już, już niedługo do Was wracam, tylko muszę wziąć oddech, bo w moim prywatnym życiu trochę się dzieje 😉.

Ale ja nie o nim, a o „Burmistrzu Kingstown”, który jest na Skyshowtime. Serial opowiada o Kingstown – mieście, gdzie jest w ciul więzień, dzięki czemu 20 tys. strażników w nich ma pracę. Ogólnie jest to mroczna mieścina, w której trzeba iść na układy i nie ma wyborów zły albo dobry, są wybory tylko „gorzej lub jeszcze gorzej”. Jak możecie się domyślać – jest tu przemoc, seks i… no właśnie.

Jakiś czas temu oglądałam „Stewardessę” na HBO. Laska miała problem alkoholowy, w ogóle nie radziła sobie z niczym i wplątała się w aferę kryminalną. Pierwszy sezon był całkiem w porządku, bo w końcu bohaterka się ogarnęła, przestała latać do łóżka z pierwszym lepszym i poszła na AA.

W drugim sezonie – wkurwili mnie.

Laska – już mniejsza, że spita – to poszła do łóżka z jakimś agentem FBI, pomimo posiadania partnera i tak dalej. Wiecie, możecie powiedzieć, że fabuła jest lepsza, jak coś się dzieje, a dzieje się jak jest zdrada.

Wkurwiłam się, bo poczułam, że tu nie było nic dobrego – to było takie wypaczanie żeńskiej energetyki.

Serial poszedł out.

Drugi serial – tym razem wybaczcie, tytułu nie pamiętam, ale jest o nauczycielce w Danii i znajdziecie to coś na Netflixie – rozjuszył mnie w podobny sposób. I znowu: pierwszy sezon spoko, ale w drugim już… już nawet nie pamiętam, co się odwaliło, ale znowu poczułam, że sceny seksualne wypaczają żeńską energetykę, totalnie brak jej uszanowania. Wkurwiłam się i serial poszedł out.

Ale „Burmistrz Kingstown” pokazuje, że można inaczej!

Żeby Wam nie zdradzać za wiele, to powiem, że kobieta na screenie jest po ostrych przejściach, i to niesamowicie trudnych dla kobiety. Ale… Och, chyba zrobili jedną z najpiękniejszych scen, jakie widziałam.

– Możesz coś dla mnie zrobić? – zapytała.

– Dobrze – zgodził się.

Utulona przez męskość.

*

Wszyscy, którzy pracują w branży filmowej wiedzą jedno: film to jedno z największych kłamstw świata. A widzowie – jakby oczarowani tym zjawiskiem – nie znoszą, kiedy filmy mówią prawdę.

– Ej, jaki to ma związek z „Mayor of Kingstown”? – zapytasz.

Ano, ma. Ale zacznijmy od początku.

* * *

Pierwszy sezon to jest istny majstersztyk. Mamy tu miasteczko z kilkunastoma więzieniami, układy między prawem a złolami i człowieka, który musi tego całego bajzlu pilnować. Z każdym odcinkiem pierwszej serii czułam, że historia podoba mi się coraz bardziej. Masz tu bowiem nie tylko akcję typu rozpierducha, ale masz tu dramat i wiarygodne postacie psychologiczne. I zero propagandy a’la Netflix. Wskażesz na jednego bohatera, to zaraz wyłoni się jego ciemna twarz. Nic tu bowiem nie jest czarno-białe.

Decyzje są albo złe, albo bardzo złe.

Szczerze? O pierwszym sezonie można w skrócie powiedzieć „rewelacyjny”.

Dyskusja jednak zaczyna się w drugim, i tu – uwaga – spojlery.

Pamiętacie, jak pisałam o pięknej scenie, gdzie dziewczyna została otulona przez męskość? Oto prostytutka, która znajduje się na rozwidleniu dróg: ma szansę zacząć nowe życie pod ochroną polizei, w ramach programu świadków. Nie mniej, młoda rezygnuje z szansy i ucieka z powrotem do swego oprawcy.

– Iris, która została porwana, zatruta, zgwałcona i torturowana przez Milo Suntera – mówi jeden z widzów na IMDB -(…) dobrowolnie wraca do tego oprawcy zamiast skorzystać z ochrony świadka, bo „nie ma domu”. Co za nonsens?

No i właśnie, to nie jest nonsens. Każdy, kto choć trochę się interesował traumami czy sam je przeżył wie doskonale, że zmiany są niezwykle trudne. Po pierwsze, występuje coś takiego jak współuzależnienie. Tak, tak: nowe przeraża, a najłatwiej wrócić do starego. Mnie się od razu w głowie pojawiło pytanie, czy Iris nie czuje, że umie tylko w seks. Przecież widz zna jej historię – jak jedna z wielu prostytutek, miała ciężkich rodziców, została wyrzucona z domu i tak dalej. To czyni bohaterkę wiarygodniejszą. I jasne, Iris mogłaby pójść do szkoły i mogłaby znaleźć pracę dzięki wsparciu programu świadka. Nic prostszego, prawda? Ale są jeszcze dwie rzeczy. Widać, że kobieta czuje coś do Mike’a, zresztą ze wzajemnością. To ten, co musi wszystko ogarniać. Więc jeśli ktoś czuje do kogoś jakąś miłość, to czy nie chce z nim przebywać? I kolejna rzecz. Zmiana wymaga pracy, dużej wewnętrznej pracy. Iris zaś to taka mała dziewczynka, której nie dano dorosnąć. Więc woli się otulić kimś, kto da jej bezpieczeństwo i tym kimś jest Mike.

Prawda, że teraz jej powrót do złola nie brzmi bez sensu?

Ponadto – od historii wymagamy logiki.

Ale człowiek bardzo często nie zachowuje się logicznie.

– Mike bije tego samego gangstera po raz czwarty – jak głupi i słaby może być gangster? To nie działa jako dowcip powtarzający się – to po prostu słabe pisanie – pisze ten sam użytkownik.

No OK, może warto by było, żeby scenarzysta opracował jakiś nowy typ wydarzenia.

Ale… Pytanie „jak głupi i słaby może być gangster” jest pytaniem, jak bardzo realistyczną historię chcemy mieć.

Bo wiecie, filmy i książki przyzwyczaiły nas do archetypu przestępców nader inteligentnych.

Tyle że każdy – znowu – kto interesuje się true crime odpowie, że inteligentni przestępcy to bzdura na patyku. Zwykle ich inteligencja jest poniżej normy i mało co czują.

A więc serial chce być realistyczny, chce być przy tym poważny; dlatego ja uważam, że pokazywanie głupoty gangsterów jest w tej historii na plus. Tu nie ma bajek; Kingstown zresztą to nie bajka, to koszmar.

* * *

Drugi sezon jest trochę inny, jakby wolniejszy. Ale to dobrze, bo powtarzanie tych samych schematów zniszczyłoby serial. Natomiast o ile na końcu pierwszego sezonu mieliśmy bardzo widowiskową rozpierduchę, to na końcu drugiego mamy wręcz taką małą, niewielką bitkę. Nie mniej pozwala to na zrobienie tak przyzwoitej klamry, ładnego domknięcia, że nawet nie obraziłabym się o brak trzeciego sezonu.

Ode mnie za całość 8/10. Polecam serdecznie, oba są dostępne na Skyshowtime.

informator / a besugo

„Informator” zawitał na Skyshowtime i szczerze? Zgubiłam swoją recenzję tego ośmioodcinkowego serialu, który bardzo dobrze mi się oglądało. Bo było tam wszystko: starannie budowany klimat lat 80′, chociaż bardziej wizualnie, niż wydarzeniowo. Na przykład jest tam pokazany ford polonez, do którego jakiś maniak samochodowy mógłby się doczepić, że to jest późniejszy model i że zawiera elementy spoza dekady. Tyle że – jak się okazuje – oś fabularna jest mocno oddalona od węgierskiego klimatu tamtej dekady. Ale od początku.

* * *

Pewien student ma problem, bo bezpieka się do niego odezwała i kazała ze sobą współpracować. Jedna rzecz – ma czym kolesia szantażować, bo w kraju brak lekarstw i ogólnie, trudno z niego wybyć za granicę. Więc jeśli chłopina nie zdecyduje się na współpracę, to będzie po chorym bracie, który tychże leków potrzebuje. Auć.

Jak widzimy, oś fabularna kręci się między dramatem, a thrillerem, w którym może nie ma akcji rodem z Johna Wicka, nie mniej tam się dzieją różne rzeczy, na przykład: bohater nie chcąc nawalić po obu stronach decyduje się na ruch, który nie do końca będzie fajny dla bezpieki, ale ma argumenty na swoją korzyść. W ogóle w pewnym momencie widzimy rozwój postaci – i to większości głównych bohaterów.

Przyznam, że z perspektywy polskiego widza Węgry lat 80′ wyglądają mało fajnie, wręcz tragicznie. Widz jednak to doskonale rozumie, ponieważ komunizm jawi się ogólnie jako trudne i ciężkie czasy, ale… cóż, w serialu mamy do czynienia z zupełnie fikcyjną, historyczną otoczką.

Zacznijmy od – znowu – początku. Otóż, bycie marynarzem, stewardessą czy kierowcą ciężarówki jest w „A besugo” pokazane jako przywilej. Dla większości osób było cholernie trudno zdobyć paszporty i podróżować sobie po świecie. Tymczasem okazuje się, że to są realia z roku 1957. W latach 80′ paszporty można było już całkiem normalnie zdobyć, wobec czego zdobycie zachodnich dobrodziejstw nie było jakoś turbo skomplikowane. A jeśli chodzi o leki, to także nie było z nimi problemu, można było je normalnie wykupić i to nawet te z tzw. listy COCOM – czyli leków objętych embargiem wobec krajów Bloku Wschodniego. Produkty na niej umieszczone były zwykle najnowszej generacji i nie wolno było ich eksportować do bloku komunistycznego.

Komunistyczny Związek Młodzieży w serialu został przedstawiony jako organizacja, dzięki której z automatu człowiek zyskiwał przywileje. A jak należało się do jednej, to np. nie można było należeć do opozycji. Jest to logiczne, of course, ale w rzeczywistości tzw. KISZowiec (czyli ten komunistyczny związkowiec) nie miał automatycznych przywilejów – nawet liczba związkowców logicznie na to nie pozwalała, bo było ich ponad 700 tys., a większość z nich nieaktywnych. Natomiast tak – oczywista oczywistość – co innego członkostwo, a co innego np. uzyskanie mieszkania tylko z tytułu partyjności.

W serialu są wyraźne wątki „do więzienia za poglądy”, wątki, które wprost mówią „jeśli powiesz coś niepoprawnego politycznie, antykomunistycznego, to problem murowany”. Ale znowu – tuż przed 1990 roku ta twarda polityka antyopozycyjna nie istniała.

Wtedy inaczej to robiono – szczególnie wobec laureatów Nagrody Kossutha. Otóż, te osobistości były zapraszane na rozmowy, oczywiście zakrapiane, i tam się działy dyskusje. Ale raczej nie aż tak brutalne, jak miało to miejsce w serialu.

A na przykład w 1983 roku drużyny piłkarskie nie miały problemu z byciem sobą. Ba, taki trener mógł nieco więcej w swojej zawodowej działalności, niż sugestie partyjniaka. Tymczasem w serialu widzimy, że drużyny piłkarskie były oceniane wg lojalności partyjnej, co w rzeczywistości nie miało miejsca.

I wrócę do wątku podróżowania – nie było problemu, by mistrz szachowy mógł se podróżować z kuferkiem, co w serialu zostało ukazane jako problem.

Na tym krótkim przykładzie widzimy, że serial ten nie do końca opisuje tamtejszą rzeczywistość. Ale czy to źle? No cóż… Filmy muszą być atrakcyjne, tak wzrokowo, jak i fabularnie. „Informator” – jeśli chodzi tylko o samą strukturę historii i tym, co się tam działo – jest atrakcyjny. I śledzimy chłopaka, a właściwie dwóch i obu kibicujemy. Mało tego, mamy tam bardzo dobrą muzykę i ładne, bardzo przyzwoite zakończenie, taka klamra.

Tylko ta narracja historyczna…

– Obraz zhomogenizowanego komunizmu kontrastujący z wolnym demokratycznym światem dyktatury jest niewątpliwie atrakcyjny i łatwy do zrozumienia – pisze Rez Andras i dodaje: – Ale utrudnia zrozumienie tego, co wydarzyło się w 1989-1990 i od tego czasu. Ponieważ jeśli – zgodnie z tym modelem – 1987 rok nie różni się zbytnio od 1957 roku, najmniej zrozumiałe jest, dlaczego (…). przedstawiciele poprzedniego reżimu przeszli z triumfalnymi krokami do nowego reżimu, czasami nawet uwielbieni. (1)

Jest to chyba także odpowiedź na pytanie użytkownika Filmwebu, który zapytał: „czy nie odnieśliście wrażenia, że ten serial to takie wbijanie szpili rządom Orbana poprzez analogię do komunistycznych Węgier? (2).

Jednocześnie jednak Rez Andras zadaje pytanie o to, czy zadaniem serialu jest w pełni oddanie tamtych mrocznych lat, czy może jednak – widz powinien się cieszyć produktem?

Ten pan nie był już nastolatkiem, gdy nastały lata 80′, spokojnie pracował w tamtejszych czasach, w rzeczach związanych z filmem.

– Ale dlaczego mielibyśmy to rozumieć? – kontynuuje Andras. – Czy naprawdę zadaniem serialu jest naprawienie cierpiącego z powodu zmieniającego się czasu? I słusznie zauważasz, że może nie ja reprezentuję grupę docelową. Ci, których dorastanie i dorosłość przypadają głównie na ostatnie trzydzieści dwa lata, prawdopodobnie nie martwią się tym, co jest niezgodne z ich wyobrażeniem o świecie i historii. Te wszystkie zniekształcenia, o których pisałem, mogą być problemem tylko dla baby boomersów.

* * *

Jest dla wielu rzeczą oczywistą, że filmy czy seriale – książek w to nie mieszajmy – oszukują, jeśli chodzi o odtwarzanie pewnych minionych epok. Wydaje się nawet, że nie ma z tym najmniejszych problemów, ludzie to zaakceptowali. Ba, dla tego medium wydaje się to być wręcz naturalne. Jedynie pozostaje pytanie, czy to jest etyczne, czy oszukiwanie w tym, co było jest rzeczą, którą przystoi wobec historii, ale te rozważania zostawmy na kiedy indziej…

PS,: Ponieważ temat mnie wciągnął, kolejny post także będzie poświęcony „Informatorowi”, ale – tym razem odpowiem na pytanie, jak ogólnie serial został przyjęty na Węgrzech. A został, bo pierwotnie była to produkcja HBO, ale wraz z np. „Warszawianką” została przejęta przez Skyshowtime. 🙂

lotr

W ciągu dwóch dni obejrzałam 6 filmów trwających po mniej więcej trzy godziny. Wszystkie z uniwersum Śródziemia i wszystkie wyreżyserowane przez Petera Jacksona. Chłop powinien zająć się kręceniem fantasy, ale do rzeczy.

O tym, że film „Powrót króla” jest wyrąbisty nie trzeba chyba mówić, zwłaszcza po dwudziestu latach. A że akurat jest ładna, okrągła rocznica premiery, to – przynajmniej w tamtejszych – amerykańskich i kanadyjskich kinach zobaczyć można wersję rozszerzoną.

I zgadzam się, że to jest film, który bardzo warto zobaczyć na dużym ekranie.

Toż cała trylogia Jacksona jest arcydziełem filmowym, począwszy od muzyki, a na efektach specjalnych skończywszy. Nie uwierzycie, a może i uwierzycie, ale większość z nich nadal wygląda wyrąbiście dobrze. Dobra, może znajdą się momenty, kiedy coś trąci myszką, ale – witamy w CGI. Tak to właśnie działa, ale ogólnie w ogóle nie czuć upływu czasu.

Seria zdobyła ok. 17 oskarów i jest to seria bez przekleństw i bez golizny. I prawie każdy w którymś momencie płakał, a przynajmniej się wzruszał. Nie? To sprawdź, czy wszystko u Ciebie w porządku.

Nie, serio – przy takim dziele trudno nie mieć emocji. O Boże, jak ja się wzruszałam.

Ale… No – to jest historia. To jest fantasy. To jest to, czego my, fani tego gatunku potrzebujemy. Nie żadne „Rody smoków”, tylko to. Czyste i piękne fantasy.

I to fantasy – ta ekranizacja „Władcy Pierścieni” się udała. Nie ma sensu robić ani serialu, ani filmów z tej samej historii. Bo po prostu nieprześcignione są te filmy głównie dlatego, że to ARCYDZIEŁA KINEMATOGRAFII.

Chcesz się z tym kłócić? A, że co, że Oskary wcale nie są określeniem jakości filmów?

Ależ te filmy są nadzwyczaj jakościowe.

W skrócie może określę, czym jest arcydzieło w kinematografii. I chociaż nie będę używać żadnych przypisów, to spróbuję sama, na kanwie własnych uczuć… no, bo widzicie. Arcydzieło to przede wszystkim coś, co wzbudza w nas wrażenia – emocje, stany wszelkiego rodzaju, a nawet podbija świadomość. Przykładem arcydzieła literackiego jest „Diuna” Franka Herberta, która jest NIEEKRANIZOWALNA.

– Ale przecież mamy Villeneuve!

Serio? Tak, mamy, ale przy jego „Diunie” podstawowym argumentem na pójście do kina nie była fabuła, a było… „bo to jest film działający TYLKO W KINACH”. To już skreśla pozycję z listy arcydzieł. To bowiem jest oglądalne na każdym rozmiarze ekranu.

Ach, muzyka jest piękna, ale miałam trochę wrażenie, że typowa dla tego twórcy.

MUZYKA to jest we „Władcy Pierścieni”. Ta chwila, te dźwięki, och, piękno. Czujesz sercem te wszystkie nuty i nic nie trzeba dodawać.

Kolejną rzeczą, na którą się składa arcydzieło filmowe są zdjęcia, warstwa wizualna. I choć „Manhunter” z lat 80′ nie jest arcydziełem, ale wizualnie jest to niesamowita rzecz. Na ten przykład, „Władca Pierścieni” to także arcydzieło – bo wszystko tu działa. Widzisz Shire, mieściny elfickie i myślisz sobie, że to jest tak zarąbiście, wyrąbiście piękne, że się aż wzruszasz. Na początku. Potem się przyzwyczajasz, ale jeśli tylko zwracasz uwagę na wizualia bardziej, to są momenty, kiedy zdjęcia robią naprawdę robotę.

Co innego efekty w CGI. Tych… No właśnie. Na tamte czasy były czymś fenomenalnym i docenionym. To było widowisko. Czy teraz nadal jest?

Ależ oczywiście, bo arcydzieła mają to do siebie, że nie zwracasz uwagi na to, że efekty trącą myszką. Po dwudziestu, czterdziestu latach NADAL się to pięknie ogląda. Taki np. „Tron” z lat 80′ – powiecie, że tu mocno zapajęczynowane efekty, ale, no… zarąbiście mi się oglądało tę serię. I zwracałam co prawda uwagę na efekty, ale wystarczy trochę dodać wyobraźni, by pomyśleć sobie „ej, to przecież ma tyle lat, taki film w stylu retro”. Czy jakoś tak.

No i niestety, ale dla „Rings of Power” od Amazona – te efekty we „Władcy” Petera Jacksona NADAL wielokrotnie lepiej wyglądają, niż w serialu. To nie jest byle jakie.

Kolejna rzecz, którą cechuje się arcydzieło filmowe to sposób reżyserowania. Ustawiania scen. Wiemy, że Peter Jackson wykorzystywał liczne wypadki na planie, by nakręcić rzecz jeszcze lepiej. OK., ale zdaje się to normalną praktyką na planach filmowych. Rzecz nie w tym, by tak robić, ale zbudować napięcie. I, hmm, można się kłócić, że sposób reżyserowania Jacksona nie jest jakiś wyjątkowy, ale zobaczmy… Miał trudność głównie w tym, że wziął się za monumentalne księgi i trzeba było to jakoś ustawić na ekranie. Znowu nie chciał robić 5-godzinnego seansu standardowego w kinach, bo to byłoby trochę bez sensu. Aczkolwiek przyznaję, że mi mało po tych kilkunastu godzinach spędzonych z „Władcą”. A dlaczego? No właśnie między innymi dlatego, że nawet proste wydarzenia wzruszały. Stoją naprzeciw siebie – elfka i człowiek i widzisz, że się kochają, nic się nie dzieje, ale jakoś… nie możesz zahamować wzruszenia. Widzisz, że armia biegnie na orków, z okrzykiem na ustach „Za Froda!!!!!” i jakoś bierze cię na wzruszenie. I wreszcie, DOSKONALE WIESZ, CO DALEJ BĘDZIE. Bo TY WIESZ, że Frodo wrzuci pierścień do lawy (czy czegoś podobnego). Ale mimo wszystko masz w sobie taką ekscytację, takie spięcie oczekiwania, że czekasz z niecierpliwością, że chcesz się dowiedzieć, czy on to wrzuci, czy co się stanie i jak się stanie i… w ogóle. I jasne – do mistrzowskiej, końcowej sceny „Milczenia owiec” brakuje, bo tu wystarczyło, że Jackson pokierował aktorami, ustawił kamerę, pomyślał i… no, właśnie.

Dawno nie czułam takiej ekscytacji na finale. Finale, który widziałam jakieś 20 lat temu, finale, który znam – bo przecież i czytało się Tolkiena, i się go oglądało, przerabiało na różne sposoby.

To jest sztuka.

Ba!

I kiedy wreszcie wychodzisz z tego przysłowiowego kina, to nadal chcesz. To nadal chcesz być w tym świecie, nadal ciągnie cię do jego epickości. No, wow.

Robi to sercem – po prostu, Jackson i pozostali twórcy „Władcy Pierścieni” wpakowali w te filmy swoje emocje, swoją miłość do Śródziemia. I dosłownie tyle wystarczyło, by uczynić arcydzieło kinematografii światowej.

żeby nie było śladów

Pamiętam, że ten film zbierał dobre recenzje. Jakim cudem, nie wiem…

* * *

1983 rok. Rodzina wspierająca więźniów politycznych, dwóch chłopaków – jeden idzie na studia, drugi chyba też podobnie. To nieistotne, ale młodzi idą na miasto i sobie gadają wesoło, głośno. Niestety, jeden z nich przeklina, no i dopada ich milicja. Młodzi nie chcą się wylegitymować – tzn. jeden z nich nie ma dowodu osobistego – więc wynika z tego wszystkiego taki ambaras, że na komisariacie człowiek zostaje pobity i umiera.

I… dalej nie oglądałam.

Teoretycznie przez te pół godziny dużo się dzieje, widzimy jakieś zawiązanie akcji, ale… chyba gra aktorów nie zachęca. Ja nie wiem, ta matka tego nieszczęsnego chłopaka gra w taki jakiś dziwny, sztuczny sposób. W pewnym momencie zaczęło mnie to męczyć, a to jest – jak przypuszczam – główna persona tego filmu.

Jest jeszcze jedna możliwość: po prostu nie miałam ochoty oglądać dramatu. No, ale ej. Dobre filmy po prostu wciągają i nie zastanawiasz się nad ich tematyką.

Cóż, coś poszło nie tak. Sprawdziłam na IMDB i no, chyba nic straconego, skoro „Żeby nie było śladów” ma poniżej 7.0. Eeeeh…

hobbit trylogia

Trzeba pewnego rodzaju mistrzostwa – albo miłości, która zresztą nim jest – by dokonać tego, czego dokonał Peter Jackson na planie “Hobbita”. Jeśli nie wierzycie, to spójrzcie na to zdjęcie, prosto z planu. Reżyser wygląda albo na bliskiego załamania nerwowego, albo go przechodzącego, co zresztą nie jest dalekie od prawdy. A mimo to trylogia hobbicka jest świetna do oglądania i naprawdę dostarczyła mi bardzo smacznej rozrywki. Dlatego nie rozumiejąc za bardzo fanowskiej dramy wokół tych filmów, postanowiłam zgłębić sprawę, a oto wyniki mego śledztwa.

* * *

– Chcieliśmy, żeby fabuła była opowiedziana albo za pomocą dialogów, albo za pomocą działań – mówił Peter Jackson, komentując tworzenie “Hobbita”. – Dlatego właśnie daliśmy sobie swobodę w badaniu głębi postaci, tak jak zrobiliśmy to we „Władcy Pierścieni”… Chciałem, żeby był to spójny świat. Nie chcieliśmy, żeby „Hobbit” wydawał się prostszy. Chcieliśmy, żeby poczuli, że to jest to samo.

Decyzja ta jest krytykowana przez fanów, choć ja uważam, że Jackson nie bardzo mógł sobie pozwolić na zupełnie inny styl filmowy, niż filmowy LOTR. Dlaczego? Ponieważ miał już określoną widownię; to są fani zarówno książek Tolkiena, jak i tylko filmów. I z pewnością obie grupy z niecierpliwością czekały na przygody ze Śródziemia. Ale przede wszystkim, to są filmy, które łączą wspólne elementy z LOTR’em. Domyślam się, że gdyby zekranizowano “Hobbita” jako po prostu hobbita, wielu nie byłoby zadowolonych. Przede wszystkim dlatego, że Tolkien to nie Pratchett, ale w “Hobbicie” jest wiele zabawnych scen, i jest wiele rzeczy, które spodobają się głównie dzieciom. Tak, bo to jest powieść omawiana w szóstej klasie szkoły podstawowej w Polsce, to jest powieść, która została wydana w 1937 z namysłem “dla dzieci”. Gdzie tu więc powaga? I przede wszystkim – gdzie są ci dumni elfowie? Przecież książkowi elfowie z Hobbita to rasa nie tyle dumna, co wesoła, niezbyt ufająca może obcym i czasem mająca słabość do klejnotów. Zupełnie inny klimat, ale pisarz może sobie na to pozwolić, bo jest pisarzem. Jego światy rozwijają się w trakcie pisania, co zresztą było bardzo widoczne u Tolkiena. Najpierw chciał podarować historię swoim dzieciom, następnie zrobić coś głębszego – stworzyć mitologię Anglii. A czas mijał i mijał, więc naturalną koleją rzeczy było to, że czytelnicy mogli otrzymać zupełnie co innego, niż na samym początku, szczególnie, że łatwiej z książką trafić do randomowego odbiorcy.

Za to filmowiec nie bardzo ma możliwość postawić kropkę nad i w przypadku seriali czy filmów. I tak, to prawda; mogliby pójść bardzo mocno w adaptację, ale przecież i tak poszli. Dodali parę wątków, ale przyznajmy, że Legolas w “Hobbicie” to może i rzecz nie do końca strawna, ale przynajmniej odpowiadająca na pytanie, czemu ten wycofał się ze swojego królestwa. Mamy tu więc nawiązanie do LOTR’a, co czyni zarówno “Hobbita”, jak i LOTR’a mocno ze sobą powiązanych, spójnych i miłych do oglądania.

Nie rozumiem więc, czemu wielu ludzi narzeka na “Hobbita” w tym względzie. Szczególnie, że bardzo dużo się działo w tych trzech filmach, choć… no właśnie, są narzekania, że historia jest zbyt rozciągnięta; za czasów Guilerma del Toro “Hobbit” miał mieć tylko dwie części.

– Decyzja o uwzględnieniu więcej ulubionych postaci fanów może być uznana za spełnienie ich oczekiwań [fanów], ale przynajmniej Jackson wiedział, jak dopasować potencjalne spełnienie oczekiwań fanów do fabuły i postaci, opierając się na autentycznym materiale Tolkiena – komentuje Lewis Glazebrook z seriwsu Screenrant.

I dobra, może ktoś odpowie, że trzy filmy zamiast dwóch to nie taka straszna rzecz; że straszniejsze jest CGI. I oczywiście, że CGI jest straszne, jeśli biorą się za nie ludzie, którzy w nie nie potrafią. Tu jednak wszystko poszło bardzo tak; efekty są lepsze od “Władcy Pierścieni”, a to, że orkowie nie są zrobieni w makijażu, w efekcie praktycznym? Nic to; po latach w dalszym ciągu film świetnie się ogląda i może niektóre efekty trącą myszką, ale ej, taka natura CGI, poza tym… oni tu nie mieli wiele czasu. To raz. Dwa, że tak czy inaczej próbowali eksperymentować, żeby filmy świetnie, dynamicznie się oglądało. Dlatego w momencie premiery “Hobbita” dziennikarze zadawali pytania o ilość klatek, o to, że to trochę zaczyna przypominać grę.

Wiecie – takie eksperymenty są siłą napędową nowych rozwiązań w branży, a “Hobbit” to na tyle dobry film (czy też filmy), że naprawdę nie ma co narzekać. Starzeją się efekty CGI, ale bądźmy szczerzy – wizualnie to wszystko i tak wygląda lepiej, niż to, co zaprezentowano nam we “Władcy pierścieni”. Glazebrook tak to komentuje: – Smaug, na przykład, pozostaje jednym z najlepszych w pełni cyfrowych kreacji w kinie ostatnich lat, pomimo pewnych zastrzeżeń co do jego wyglądu, co jest szczególnie imponujące, biorąc pod uwagę, że „Pustkowie Smauga” zostało wydane w 2013 roku. Każdy element tego charakteru został doskonale oddany, począwszy od jego wielkości, szczegółowości kreacji, aż po niesamowicie płynny motion capture wykonany przez gwiazdę MCU, Benedicta Cumberbatcha.

Tak szczerze – ja musiałam się ostro zastanowić, czy to aktor na planie z makijażem, czy CGi.

Tak gwoli ścisłości – Glazebrook powyższe słowa pisał w roku 2022.

Sam Jackson w wywiadzie dla Los Angeles Times stwierdza: – Gollum z pewnością korzysta na znacznie bardziej skomplikowanym systemie mięśni, ponieważ przy postaci CGI, którą naprawdę tworzysz, budujesz postać w taki sam sposób, jak buduje się prawdziwe stworzenie, budujesz kości, szkielety (…). My celowo sprawiliśmy, że wygląda tak samo [jak w LOTR], ponieważ naprawdę chciałem, by “Hobbit” był bardzo spójny z pierwszymi trzema filmami.

I to mu się udało, pomimo tego, że nad LOTR pracował od 1997 – i to oficjalnie, a nie tylko marząc o nakręceniu trylogii – a nad “Hobbitem” od 2010, zresztą… wpadając jak burza na plan, gdzie w rzeczywistości niewiele mógł.

A co się stało?

Del Toro twierdzi, że był fanem Tolkiena za dzieciaka, dlatego w momencie podpisania kontraktu współpracował z Jacksonem nad scenariuszem i dlatego przeprowadził się z rodziną do Nowej Zelandii, gdzie mieli kręcić film. Niestety, ten mason 33 wody (patrz: “Pinokio” na Netflixie)… znaczy, del Toro, zrezygnował z projektu po ledwie dwóch latach, a Jackson musiał uporządkować produkcję, ale MGM – wówczas z problemami finansowymi wpływającymi na “Hobbita” nie chciało mu dać takiej swobody w czasie, jak przy LOTR. Czyli – fani mieli rację, chodziło o zarobienie pieniędzy na filmach. Tylko sęk w tym, że taki motyw miała wytwórnia, która czuła już pasek na szyi.

Zresztą – pisanie scenariuszy również miało swoje opóźnienia, ale to pół biedy, ponieważ MGM dało zielone światło produkcji dopiero w maju 2010 roku. W tym samym miesiącu del Toro opuścił – zdawałoby się – tonący statek. – Reżyser później ujawnił, że wszystko było już zaplanowane i poukładane, ale projekt nie mógł ruszyć do przodu, dopóki MGM nie uporało się z kwestiami biznesowymi – przypomina Kara Hedash w artykule na Screenrancie. Później wyszło, że del Toro nie chciał zobowiązywać się na sześć lat w kontrakcie, mimo że początkowo miały być dwa. No cóż… del Toro pracuje nad milionem projektów jednocześnie, więc jego niecierpliwość nie dziwi. Z drugiej strony, zastanawiam się, na ile to świadczy o tym, że facet rzeczywiście lubił Tolkiena i przede wszystkim – czy to wszystko nie stało się z powodu jego masońskiej energetyki?

W 2015 roku do ekskluzywnego wydania DVD “Bitwy pięciu armii” wyszedł dodatek, na którym Jackson zupełnie szczerze opowiada, co poszło nie tak przy produkcji “Hobbita”. A jest wiele rzeczy.

Ale tymczasem spójrz jeszcze raz na tę fotografię z planu, gdzie Jackson stoi i wygląda jak siedem nieszczęść. Jacob Hall z serwisu Slashfilm tak to skomentował: – Nigdy nie zobaczysz reżysera bardziej zmęczonego, zagubionego i zniechęconego, niż tutaj. To naprawdę łamie serce.

– Nie wiedziałem, co u diabła robię – mówił Jackson o produkcji “Hobbita”, ale oczywiście w trakcie kręcenia filmów musiał robić dobrą minę do złej gry.

– Nie otrzymał wystarczającej ilości czasu na stworzenie storyboardów i przeprojektowanie świata według swoich specyfikacji – przypomina Hall. – Od pierwszego dnia był w tyle i co drugi dzień musiał się gonić, żeby nadrobić zaległości. [Jackson] wspomina, że musiał prosić o przedłużenie przerw na lunch, by zastanowić się, jak podejść do danej sceny. Porównaj to do dosłownie lat przygotowań przedprodukcji, jakie miał przy „Władcy Pierścieni”.

Jackson tak opowiada o tym, co się odjewapniło na planie: – Ponieważ Guillermo Del Toro musiał odejść, a ja wskoczyłem na jego miejsce, nie cofnęliśmy zegara o półtora roku i nie daliśmy mi półtora roku na przygotowanie do zaprojektowania filmu, który różnił się od tego, co [del Toro] robił. To było niemożliwe, i w rezultacie, ze względu na niemożliwość, po prostu zacząłem kręcić film, przygotowując większość z tego w ogóle. Wchodzisz na plan i improwizujesz, masz do zrealizowania te ogromnie skomplikowane sceny, brak storyboardów i tworzysz je na miejscu, na gorąco.

I choć wg del Toro panowie pracowali nad scenariuszami razem, to jednak Jackson nie czuł satysfakcji. Jak sam przyznaje: – Spędziłem większość czasu przy Hobbicie czując, że nie jestem panem sytuacji. Nawet jeśli chodzi o scenariusz, to Fran [Walsh], Philippa [Boyens] i ja nie mieliśmy całkowicie ukończonych scenariuszy zgodnych z naszymi oczekiwaniami, więc to było bardzo stresujące.

Wobec takiego bałaganu w głowie rodzą się pytania, które zadaje Jacob Hall: – Jeśli jeden z najważniejszych reżyserów Hollywood nie mógł wymusić zmiany harmonogramu na swoim filmie, to co powiedzieć o innych, mniej doświadczonych artystach?

* * *

Jak już wspomniałam, filmy z “Hobbita” bardzo dobrze mi weszły, choć początkowo cykałam się przed nimi, bo na ogół były krytykowane przez fanów.

– A “Rings of Pała” to się oglądało – skomentowała sytuację przyjaciółka, więc ruszyłam do boju i…

Szczerze?

Doskonale się bawiłam. co prawda muzyka nadal bardziej wchodzi w LOTR, ale bez przesady; znajdzie się naprawdę parę fajnych kawałków, a już szczególnie, jak krasnoludy śpiewają w domu hobbita.

Poza tym teraz widzę – jestem po lekturze powieści – że tak naprawdę różnic wiele między pierwowzorem, a filmem nie ma. Jasne, Legolas, jasne, jakaś elfka z trójkątem miłosnym, ale powiedzmy sobie szczerze… to nic złego, jedynie ujednolicało to, co i tak już zrobił Jackson. Dzięki temu nie stworzył czegoś, czego ludzie by nie zrozumieli. Bo jestem pewna, że gdyby widzowie dostali historię dla dzieciaków, to byliby zniesmaczeni. Ale jak to, Tolkien i film dla sześciolatków? No i przede wszystkim: gdzie są ci poważni elfowie, przecież te tu są wesołe i mają jakieś takie… inne ozdoby we włosach.

Fabularnie tyle się działo, że praktycznie nie czułam, by “Hobbit” ciągnął się niemiłosiernie. Poza tym i tak Jacksonowi udało się to, czego nie udało się Tolkienowi i mówię tu o śmierci Thorina. W powieści właściwie jest mała, niezbyt epicka scenka, w której hobbit po prostu rozmawia z umierającym. Tu natomiast – aż widz czuje te emocje, chce się wzruszać. Zresztą, ja się chyba wzruszyłam parę razy na seansie “Hobbita”.

Być może “Hobbit” nie jest arcydziełem, jak LOTR, ale z pewnością świadczy o pewnym mistrzostwie Jacksona. Przecież widać, że ten świat fantasy ma ręce i nogi, w dodatku bardzo miło się ogląda. A że obraz powstał w takim, a nie innym układzie emocjonalnym, to tym bardziej trzeba uznać, że reżyser dokonał czegoś wielkiego, bo te filmy są bardzo oglądalne i w rzeczywistości znajdują swoich fanów, nawet wśród miłośników Tolkiena.

unbeveliable

Serial dostał dużo nominacji do Złotych Globów, Nagrody Gildii Aktorów/Scenarzystów Amerykańskich, Nagrody Satelity, Krytyków… Trzynaście nominacji robi wrażenie. Jednak ostatecznie przegrał. Nie wiem czy słusznie, ale konkurencja nie była łatwa, bo konkurował m.in. z “Czarnobylem”. To wszystko nie zmienia faktu, że gdy siądziesz do “Unbelievable”, to wysiądziesz dopiero po ostatniej scenie.

Marie zgłosiła gwałt. Wyglądało na to, że od systemu dostanie wszystko to, co najlepsze. Badania, opiekę psychologiczną i wsparcie różnych instytucji, także w kwestii finansów. Problem polega na tym, że zwyrodnialec nie zostawił wielu śladów, a detektywowi sprawa wydaje się co najmniej dziwna. Nic się nie klei, wszystkie ślady są nijakie, do niczego nie prowadzą. Policja zaczyna wątpić w prawdomówność Marie, więc ta przyznaje w końcu: kłamałam. Detektyw może napisać w aktach, że udowodnił młodej kłamstwo. A jednak…

…jednak jakiś czas później dwie panie detektyw, Rassmusen i Duvall, mają do czynienia z podobnymi przypadkami. Gwałtów. Złoczyńca zdaje się być niewidzialny, a ofiary niewiele z tego horroru pamiętają. Mimo pewnych – być może – nieścisłości w sprawie, prowadzące ją nie wątpią w swoich świadków. Wspierają je tak, jak mogą. I czynią wszystko, by złapać [autocenzura].

Droga na manowce

“Unbelievable”, czyli z polska “Niewiarygodne” ma dobry tytuł. Dla większości z nas historia faktycznie może się nie mieścić w głowie. Jak to się stało, że Marie nikt nie uwierzył? Mimo to osoby, które znają się choć trochę na ludzkiej psychice oraz zdają sobie sprawę jak działa wiktymizacja, nie będą zaskoczone. Dostaną tylko kolejną historię udowadniającą, że gwałt na kobiecie, na nastolatce – zwłaszcza z trudnego środowiska – nie jest brany na poważnie. Już nie chodzi o to, że Marie to kobieta. Bardziej chodzi o jej przeszłość. Marie lubi zwracać na siebie uwagę? Zachowuje się tak jakby nic nigdy się nie stało? Czyż to nie dziwne? No i brak konkretnych dowodów w sprawie! Ona to wszystko zmyśliła!

A jednak nie zmyśliła, czego dowodzi zainteresowanie sprawą dwóch dziennikarzy, którzy za pewien artykuł dostali nagrodę Pulitzera (link w komentarzu).

Są w tym serialu sceny idealne. Ta, w której Marie (w pierwszym odcinku) jest przesłuchiwana przez policjantów to czyste złoto. Głównie dlatego, że widz sam traci zaufanie do głównej bohaterki. Bo nie da się ukryć, są takie osoby, które zgwałcenie wymyślają. Jednak:

terapeutka: nawet jeśli kłamałaś, to w każdym tego typu kłamstwie jest jakieś ziarenko prawdy. Na pewno ktoś cię bardzo skrzywdził

Cytat nie jest dosłowny, ale w takim kontekście daje do myślenia. Bo faktycznie, w przypadku Marie było to molestowanie, jedzenie z miski dla psa, i wiele innych niedobrych rzeczy. Powiem tak – scena, w której bohaterka rozmawia z terapeutką także należy do tych idealnych.

“Unbelievable” jest gorzki. Bardzo gorzki, bo porusza niezwykle ważne problemy. Fałszywe oskarżenia o gwałt? Owszem. Gorzej, kiedy system wysyła dwa różne wezwania do sądu w dwa różne miejsca, przez co świadek nie jest w stanie się wstawić na miejscu i o czasie, nawet jeśli bardzo by tego chciał. Gorzej, jeśli system zaczyna wymuszać nieprawdę na zeznaniach przestępców czy świadków – co ponoć jest powszechne w amerykańskim systemie. Ogólnie, jest to jedna wielka krytyka tego, w jaki sposób państwo działa.

Odrodzenie

Gra aktorska jest na wysokim poziomie, o czym mogą zresztą świadczyć nominacje do nagród. W przypadku muzyki spełnia ona swoją rolę, jednak jest pewna wpadka, ale to może kwestia gustu.

Mimo że serial jest ogólnie gorzki, porusza ciężkie tematy, to jakoś nie czułam wybitnego jego ciężaru. Może to kwestia nadziei na odrodzenie? Skoro historia jest inspirowana prawdziwymi wydarzeniami, to musi się skończyć dobrze, prawda?

Wielkim plusem jest to, że nie ma dłużyzn. To znaczy – może by się drobne scenki znalazły, ale większość z nich ma swój cel. Wyraźnie zaznaczają odrzucenie Marie, wyraźnie jedna kwestia prowadzi do drugiej. Dzięki temu widz jest w stanie do samego praktycznie końca wysiedzieć z oczekiwaniem na sprawiedliwość dla Marie.

“Unbelievable” to serial składający się z ośmiu godzinnych odcinków. Z ośmiu odcinków, które sprawią, że nieco inaczej zaczniecie myśleć o “fałszywych oskarżeniach”, a także o samym systemie i wiktymizacji.