The Prince of Tides

– Myślę, że to milczenie było gorsze od g.w.ał.tu – powiedział Tom Wingo (Nick Nolte – ta rola jest uznawana za jedną z jego najlepszych, jak nie najlepszą) w „Księciu przypływów”, ekranizacji słynnej powieści Pata Conroya z 1986 roku. Dlaczego słynnej? Bo historia ta weszła na stałe do amerykańskiej kultury, czego przykładem jest kilka nawiązań w znanych serialach. To „The Simpsons” z 1993 roku, to „Rodzina Soprano” z 2004, to „The Office”, to w drugim sezonie „Atlanty” mamy wyraźne do tego nawiązanie i wreszcie także w drugim sezonie „Ted Lasso” znajduje się wspominka o książce. Nic dziwnego – kiedy Pat Conroy wydawał swoją powieść, były lata 80′ XX wieku. A rzecz, którą opisywał mogła wtedy nieźle zaszokować. I być może przeanalizował całą sytuację od A do Z, ponieważ historia ma 568 stron. Niestety – nie czytałam jej, ale po obejrzeniu filmu wnioskuję, że to musi być bardzo zacna historia. Czego – niestety 2 także – możemy nie zauważyć w filmie.

Z opisu wynika, że mamy do czynienia z romansem i dramatem. Na pierwszy rzut oka kojarzy nam się „Nagi instynkt”, bo w końcu bohater, Tom, zaczyna się spotykać z psychiatrą, Susan Lowenstein (Barbra Streisand). Powód niezbyt miły – jego siostra, Sally (Blythe Danner) chciała popełnić samobójstwo. Dzielna lekarka chce odkryć przyczynę, więc przez cały film mamy do czynienia z opowieściami i retrospekcjami Toma.

Przez 1,5 h (film trwa 2h 11 minut włącznie z napisami) nie widziałam w tym obrazie NICZEGO, za co Akademia mogłaby przyznać w SIEDMIU kategoriach nominacje oskarowe. A tak się wydarzyło w 1992 roku. Nie wiem, być może w tamtych czasach pejzaże robiły wrażenie, ale najbardziej robił temat.

I teraz tak: jeśli uważacie, że warto obejrzeć ten film, to pomińcie kolejny akapit. Moim zdaniem NIE WARTO, ale głównie dlatego, że treść, jak i forma mocno się zestarzały do naszych czasów. Ba, nawet jasne, ckliwe kolory w kamerce nie pasują do mrocznej – mimo wszystko – opowieści. Ja rozumiem, że Streisand ma taki styl, nie mniej jednak gotyk byłby tu znacznie milej widziany. A tak?

Przez cały film śledzimy retrospekcje Toma. Widać, że jego rodzina jest lekko pojebana, ale dopiero pod koniec odkrywamy, dlaczego jego siostra chciała popełnić samobójstwo i dlaczego on jest bardzo nieszczęśliwym człowiekiem. Chodziło o zbiorowy gwałt. Na nich.

Barbra Streisand przez CZTERY LATA zabiegała o swoją wizję artystyczną. Mimo że jest Żydówką, mimo że wcześniej też miała uznane już filmy w Hollywoodzie, to akurat „Książę przypływów” spotykał się z realizacyjną ścianą.

Powodem były pieniądze. A może i płeć? Zdaniem Davida Harrisa ze Spectrum Culture, mężczyźni bezproblemowo dostawali duże hajsy na swoje podobne dzieła. Tymczasem Streisand musiała postawić się wyraźnie wobec tuz Hollywoodu. Ba, nawet o swoją wizję artystyczną musiała walczyć, bo ona chciała zrobić nie tyle romans, co film psychologiczny, prawdziwe studium przypadku.

I – ekhem – jej to nie wychodzi.

To znaczy, trochę wychodzi, ale o tym później. Dla współczesnego widza ważne jest to, że w całej historii widzi tanią psychologię, w dodatku naszpikowaną kulturą lat 80-90′. Na przykład, mężczyzna z trojgiem dzieci i żoną, która go zdradza. Jak myślicie, co dziś by zrobił, gdyby spotkał miłość swego życia? Właśnie – a on tymczasem wraca do swej żony, by oddać hołd swoim kobietom życia. Co? Ale jak to?

Wprawdzie widzimy, że na końcu jedzie drogą do Nowego Jorku, gdzie spotykał się z Barbrą, znaczy z panią psychiatrą, ale… nie wiem, jakoś całość mi się nie wbija w dobrą, smaczną i zdrową kupę.

Jednakże, w 1994 roku Roger Eder – jeden z twórców Criterion Collection – zaryzykował stwierdzenie, że to właśnie Streisand zrobiła krok naprzód dla narracji w Hollywoodzie. Jak napisał: – „Prince of Tides” potwierdził Streisand jako potrójnie niebezpieczną producentkę filmową [reżyseria, aktorstwo, scenariusz], ale – co być może jeszcze istotniejsze – otworzył nowe, ważne obszary dla amerykańskiego mainstreamowego kina, ukazując nowy teren, bardziej wymagający emocjonalnie i moralny krajobraz, niż Hollywood dotychczas eksplorował. Widzowie filmowi, którzy nigdy nie przekroczyliby progu domu kinowego, nagle tłumnie zaczęli przychodzić do kina, by obejrzeć rodzaj filmowego mistrzostwa, zwykle kojarzonego z Wellesem czy Marcelem Carné.

Jak wspomniałam, Streisand walczyła o ten film. Dwie wytwórnie filmowe: CBS i MGM widziały w tym utworze średniobudżetowy, mało inspirujący film, typowy dramat. Ostatecznie „Książę przypływu” dostał 30 milionów, a zarobił – bagatela – 135 milionów dolarów. Prawdopodobnie było to spowodowane tym, że Streisand naprawdę chciała zbudować psychologiczną dramę, co zresztą Conroy, współtwórca filmu, uszanował i nie tylko skrócił historię, ale też bardziej unaocznił psychologiczne wątki. Cóż, dziś one trochę śmiesznie wybrzmiewają, ale w dalszym ciągu moment, gdy Tom wypłakuje się w ramionach Susan, robi wrażenie.

Well…

Powinnam już skończyć pisać o tym filmie. No więc: nie polecam. Spędziłam co prawda miłe dwie godziny, ale dupy nie urwało. Ani zabawne scenki* nie spowodowały, że się uśmiechałam, ani ładne dekoracje nie robiły na mnie wrażenia, ani nic. Oglądając ten film czułam się trochę, jakbym oglądała rozrywkę w TV. Wiem, wiem – może to trochę niesprawiedliwe dla „Księcia przypływów”, ale szczerze? Nie, nie oglądajcie. Poczekajcie na współcześniejszą wersję, bo być może będzie lepsza.

* (moment, kiedy niby nabijają się z bycia Żydówką przez Streisand to tak naprawdę element większej całości, bo tu temat Żydów tak czy inaczej się przewija)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *